Hayvan barınaklarında serinletme

Isı stresi ne demek?

Hayvanlar vücut sıcaklıklarını sabit tutmak zorundadır. Çevre sıcaklığı yükseldiğinde bu dengeyi korumak için enerji harcarlar: solunum hızlanır, yem tüketimi düşer, hareket azalır. Harcanan enerji büyümeden, sütten ve yumurtadan çalınır.

Kritik nokta şu: ısı stresini belirleyen tek başına sıcaklık değil, sıcaklık ve nemin birlikte oluşturduğu yüktür. Havanın nemi yükseldikçe hayvan solunum yoluyla ısı atmakta zorlanır; aynı sıcaklık, nemli bir günde çok daha ağır gelir. Bu yüzden nemli bölgelerde sisleme sistemi tek başına değil, mutlaka güçlü hava sirkülasyonuyla birlikte kurulur.

Büyükbaş ahırlar

Süt sığırcılığında ısı stresinin etkisi en net ölçülebilen alandır. Yaz aylarında günlük süt veriminde düşüş, yem tüketiminde azalma ve döl tutma oranlarında gerileme birlikte görülür.

Kurulumda hattın yeri kritik: sisleme, hayvanların yattığı altlık alanının değil, yemlik önü ve gezinti alanının üzerine kurulur. Böylece hayvan serinlemek istediğinde o alana gider, yatak alanı kuru kalır. Çoğu ahırda sistem, yemlik hattı boyunca yerleştirilmiş sirkülasyon fanlarıyla birlikte çalışır: fan havayı sürer, nozullar o akışa sis verir.

Kümesler

Kanatlıların ter bezi yoktur; ısıyı yalnızca solunum yoluyla atarlar. Bu, onları ısı stresine karşı özellikle savunmasız kılar. Kümeslerde sisleme genellikle mevcut havalandırma sisteminin bir parçası olarak, hava giriş bölgesine kurulur; içeri çekilen sıcak hava nozullardan geçerken serinletilir.

Bu kurulumda iki nokta belirleyicidir. Birincisi, altlığın kesinlikle ıslanmaması — ıslak altlık amonyak ve ayak sağlığı sorunları üretir. İkincisi, nem seviyesinin kontrol altında tutulması; kapalı bir kümeste nem yükseldiğinde sistem faydadan çok zarar verir. Her ikisi de yüksek basınçlı sistem ve sensörlü kontrol gerektirir.

Haralar ve at padokları

Atlarda ısı stresi hem sağlık hem performans meselesidir; özellikle antrenman sonrası toparlanma süresini uzatır. Haralarda sisleme genellikle padok gölgeliklerine, yıkama alanlarına ve binek sonrası dinlenme bölgelerine kurulur.

Ahır içi kurulumlarda dikkat edilmesi gereken, koridorların ve zeminin kaygan hâle gelmemesi. Bu yüzden hat, bölme kapılarının önüne değil koridorun ortasına ve yüksek monte edilir. Yıkama alanında ise zaten ıslak bir zemin olduğu için kısıt daha azdır.

Hepsinde geçerli kurallar

1. Su içme hatlarıyla karıştırmayın. Sisleme hattı ayrı beslenir ve tek yönlü valfle korunur.
2. Sensörü hayvan seviyesine koyun. Tavana asılan sensör, hayvanın bulunduğu katmandaki gerçek sıcaklığı ölçmez.
3. Fanla birlikte planlayın. Kapalı ve yarı kapalı barınakta sisleme tek başına yeterli değildir.
4. Altlığı hedeflemeyin. Sistemin ıslatması gereken tek şey hava.
5. Toz da düşer. Kümes ve ahırlarda sisleme, havadaki toz ve tüy partiküllerini de bastırarak solunum sağlığına ayrıca katkı sağlıyor.